Me pēhea te tāuta i ngā kiriata raro i roto i ngā kāpata kīhini

Kei te rapu koe i tētahi huarahi hei whakapai ake i ō kāpata kīhini kia ātaahua, kia maeneene hoki te āhua, kia maeneene hoki te mahi? Ko te tāuta i ngā kiriata whakapuru raro ko te huarahi tino pai ki te huri i ō pouaka hei otinga rokiroki ngāwari, whānui hoki e whakakotahi ana i te kāhua me te whai huatanga. I roto i tēnei aratohu, ka ārahi mātou i a koe i ia taahiraa mā te tāuta i ngā kiriata whakapuru raro ki roto i ō kāpata kīhini, kia māmā ai te tukanga—ahakoa he hou koe ki ngā kaupapa DIY. Pānuihia tonu kia kitea ai ngā tohutohu a ngā tohunga, ngā taputapu nui, me ngā tohutohu ngāwari ki te whai, ka tere te reti o ō pouaka!

- Te Mārama ki ngā Kiriata o raro: Ngā Painga me ngā Momo

**Te Mārama ki ngā Kiriata o raro: Ngā Painga me ngā Momo**

Mō ngā kāpata o te kīhini, he mea nui te whiriwhiri i ngā kiriata tākai ki te mahi whānui, te ataahua, me te roa o te oranga o ngā kāpata. I roto i ngā momo rerekē e wātea ana, kua piki haere te rongonui o ngā kiriata tākai raro-mau mō ngā kaihanga kāpata ngaio me ngā kaiwhaiwhai DIY. Mā te mārama ki ngā kiriata raro-mau, ō rātou painga ahurei, me ngā momo rerekē e wātea ana ka taea e koe te whakatau whai whakaaro i mua i te tīmatanga o tētahi kaupapa tāutanga kāpata kīhini.

**He aha ngā Kiriata Pouaka o raro?**

Ko ngā kiriata whakatō raro he taputapu taputapu kua tāutahia ki raro i te pouaka, e huna ana i te tirohanga ina tuwhera, ina kati rānei te pouaka. He rerekē ki ngā kiriata whakatō taha, whakatō waenga rānei e piri ana ki ngā taha, ki raro rānei o te pouaka, ka whakapirihia ngā kiriata whakatō raro ki raro o te pouaka pouaka me te anga kāpata. Ehara i te mea ka tautoko noa tēnei tikanga whakatō huna i te mahi maeneene o te pouaka, engari ka whakarei ake hoki i te āhua ma, maeneene hoki o te kāpata.

**Ngā Painga o ngā Kiriata Pouaka Whakamau**

1. **Te Ataahua me te Āhua Ma**

Ko tētahi o ngā painga tino kitea o te whakamahi i ngā kiriata whakatārewatanga raro ko te ātaahua ake o ngā kāpata o te kīhini. Nā te mea kua tāutahia ēnei kiriata ki raro i te pouaka, ka noho mārama tonu ngā taha i ngā taputapu e kitea ana. Ka whakatairangahia e tēnei hoahoa he āhua maeneene, he ātaahua hoki, he mea tino ataahua i roto i ngā kīhini hou e tino whakanuia ana te iti me ngā rārangi ma.

2. **Te Pūmautanga me te Pakaritanga o te Pouaka**

He pai ake te pumau o te taha o te pouaka i ngā kiriata kei raro i te pouaka, ki te whakaritea ki ngā kiriata kei te taha. Mā te pupuri i ngā taha me te raro o te pouaka, ka whakaitihia te wiri, te nekeneke rānei e puta ana i ētahi wā me ngā kiriata tuku iho. Mā tēnei pumau kua piki ake ka ārai i te pakaru me te haehae o te pouaka me ngā kiriata, ka roa ake te ora o ngā kāpata.

3. **Mahi Māeneene, Ātaahua**

He maha ngā paheke raro i te whare e mau ana i ngā tikanga kati-mārie, kati-ā-unoa rānei. Mā ēnei āhuatanga ka āta kati te pouaka me te mārie, me te kore e pā, ka tiakina te hanganga o te kāpata, ka roa ake te ora o ngā taputapu. He iti ake te tūponotanga o te mau, te piri rānei o te nekehanga maeneene, ka whakarato i tētahi wheako pā kounga teitei.

4. **Te Āheinga Whakawhānui Katoa**

Mā ngā kiriata kei raro i te kāpata ka taea te toro katoa o te pouaka, arā, ka taea te tango katoa i te pouaka mai i te kāpata. Mā tēnei āhuatanga ka nui ake te urunga atu ki ngā mea kei muri, he mea tino āwhina tēnei i roto i ngā mahi kīhini e tika ana te penapena pai me te ngāwari o te tiki.

5. **Te Kaha Whakamau Utaina**

Ko ngā kiriata whakairi raro kounga teitei he nui ake te kaha ki te kawe i ngā kawenga ki ngā kiriata whakairi taha. Ko te tikanga ka taea e rātou te tautoko i ngā taputapu kīhini taumaha, ngā taputapu tunu kai, me ngā taonga pātaka, me te kore e whakararu i te mahi.

6. **Te Māmā o te Tāutanga me te Whakaritenga**

Ahakoa he iti ake te uaua o te tāutanga i ngā kiriata taha, he maha ngā kiriata o raro o ēnei rā he whāriki whakarerekētanga e āhei ai te whakatikatika i te tūnga o te pouaka i muri i te tāutanga. Mā tēnei whakarerekētanga ka penapenahia te wā i te wā tāutanga, ā, ka whakarite kia tino tika te uru me te mahi o te pouaka.

**Ngā Momo Kiriata Pouaka o raro**

He maha ngā momo me ngā whirihoranga o ngā kiriata tākai raro-mau, i hangaia kia rite ki ngā rahi tākai rerekē, ngā whakaritenga taumaha, me ngā tahora o te kīhini. Ko ngā momo matua ko:

1. **Ngā Kiriata Whakamaunga-Ngāwari**

Kei roto i ēnei reti he tikanga whakamatao hei kati mārire i te pouaka ina pēhia ki tētahi wāhi. He mea tino nui te āhuatanga kati mārire i roto i ngā kāpata kīhini papai hei whakaiti i te haruru me ngā kino pea mai i te pakū o ngā pouaka.

2. **Ngā Kiriata Whakamau-ā-Whaiaro**

He rerekē paku nei i te kati mārire, ka kumea aunoatia te pouaka e ngā kiriata kati-ā-unoa i muri i te pana atu i tētahi paepae kua whakaritea. Mā tēnei ka kore ngā pouaka e waiho kia tuwhera noa, ā, ka āwhina i te pupuri i te āhua o te kīhini kia ma.

3. **Ngā Kiriata Toronga-Katoa me te Toronga-Wāhanga**

I runga i te rahi o ō pouaka kīhini me ngā hiahia whakamahinga, he rerekē ngā āheinga toronga o ngā kiriata whakapuru raro. Mā ngā kiriata toronga-katoa ka taea te tō katoa i te pouaka, engari mā ngā kiriata toronga-wāhanga ka tuwhera noa i te taha. Ko te toronga-katoa te mea e pai ake ai i roto i ngā kīhini kia nui ake ai te urunga atu.

4. **Ngā Kiriata Whakamau Taumaha**

Mō ngā pouaka e mau ana i ngā taonga taumaha rawa, pērā i ngā kohua, ngā paraharaha, ngā pouaka taputapu rānei, he mea hanga ngā paheke taumaha-whakanoho ki raro i te pouaka hei tu atu i ngā kawenga taumaha ake, me te kore e whakararu i te maeneene o te mahi, te pumau rānei.

5. **Pēhia kia Tuwhera ngā Kiriata Whakamaunga-raro**

Kei ētahi paheke i raro i te tuanui he tikanga pana-ki-te-tuwhera, e kore ai e hiahiatia he kakau, he tō rānei. Ka taea e tēnei te whakapai ake i te āhua maeneene o tō kīhini mā te tuku i ngā pouaka kia tuwhera mā te pēhi iti i te taha mua o te pouaka.

****

Mā te whiriwhiri i ngā kiriata whakakī raro mō ō kāpata kīhini ka taea te whakapai ake i te whai huatanga me te āhua o ō wāhi rokiroki. Mai i te pumau me te mahi maeneene me te ata noho ki te āhua hou me te kore he hapa, he maha ngā painga o ngā kiriata whakakī raro i ngā kōwhiringa kiriata whakakī tuku iho. Mā te mōhio ki ngā momo momo - tae atu ki te kati-mārie, te kati-ā-unoa, te mahi-taumaha, me ngā momo pana-ki-te-tuwhera - ka taea e koe te whiriwhiri i ngā kiriata whakakī raro tino pai e rite ana ki tō momo kīhini me ō hiahia mahi, kia angitu ai tō kaupapa tāutanga kāpata.

- Te Whakarite i ō Kāpata Kīhini mō te Tāutanga

**Te Whakarite i ō Kāpata Kīhini mō te Tāutanga**

I mua i te tāutanga o ngā kiriata pouaka raro, ko tētahi o ngā mahi tino nui hei whakarite i te tāutanga maeneene me te angitu ko te whakarite tika i ō kāpata kīhini. Ahakoa kei te whakahou koe i ngā kāpata tawhito, kei te tāuta rānei i ngā mea hou, mā te whakarite tupato ka whakatakoto i te turanga mō te roa me te mahi a ngā kiriata pouaka. Kua hangaia ngā kiriata pouaka raro kia tāutahia ki raro i te pouaka, kia ātaahua ai te āhua me te maeneene o te rere, engari ko te whakatakotoranga tika e whakawhirinaki ana ki te pai o te whakarite o ō kāpata i mua i te tīmatanga o te tāutanga.

**Arotakehia te Āhua o te Kāpata o nāianei**

Tīmata mā te tirotiro i te hanganga o roto o ō kāpata kīhini. Me whai mata pakari, papatahi, ma hoki ngā reti tākai raro i te kāpata me ngā taha tākai, nō reira kia mōhio kei piko, kei pakaru, kei pakaru nui rānei ngā pakitara o te kāpata me ngā panera o raro. Mena kua tawhito ngā kāpata, kua pāngia rānei e te makuku, he mea nui kia whakatikahia, kia whakakapia rānei ngā wāhanga kua pāngia kia pakari ai te turanga.

Mena kei te tāuta koe i ngā paheke ki roto i ngā kāpata hou, me whakaū kei te tapawhā te kāpata. Whakamahia he tapawhā kāmura, he tapawhā whakakotahi rānei hei tirotiro i ngā kokonga katoa o roto e piri ai ngā paheke. Me tino tapawhā ngā tikanga paheke; ki te kore, ka taea e ngā pouaka te here, te kore rānei e kati pai.

**Whakawāteahia te Wāhi**

Tangohia ngā whata, ngā pouaka o nāianei, ngā arai rānei i roto i te kāpata kia nui ai te wāhi mahi. Mā te āputa kāpata kore raruraru ka pai ake te tirohanga me te urunga atu ki te tāuta tika i ngā kiriata pouaka o raro. Hei tāpiri, wetekina ngā whakapiripiri, ngā whao, ngā hononga topenga rānei e whakararuraru pea i te tāutanga o te kiriata.

**Inehia, ā, Tohua kia Tika**

He whakaritenga teitei motuhake kei ngā kiriata whakatō raro e tohu ana i te wāhi me whakairi ki roto i te kāpata. I te nuinga o te wā, me whakairi ēnei kiriata i te taha o te rēra taha, i te taha raro rānei o te whakatuwheratanga o te kāpata. Mā te whakamahi i te rīpene ine me te pene, tohua ngā wāhi tika i ngā taha e rua o ngā pakitara o roto o te kāpata mō ngā kiriata.

Hei whakarite i te tika, tirohia te aratohu tāutanga a te kaihanga mō ngā inenga motuhake mō tō tauira kiriata. He mea nui te whakatakotoranga tika nā te mea ka whakawhirinaki ngā kiriata pouaka kei raro i te whakairinga ki ngā manawanui pakari; ahakoa he torutoru mirimita te rahi, ka piri pea ngā pouaka, ka piri, ka kore rānei e tino toro.

**Whakaritea ngā Papa Whakamau**

Kia tohua, tirohia ngā mata o te kāpata e piri ai ngā kiriata. Nā te mea he pakari ngā pūwāhi whakapiri o ngā kiriata tākai o raro, me papatahi, me maeneene, ā, me kore he paru pēnei i te maturuturunga peita, te puehu, te piripiri tawhito rānei o ngā mata whakapiri. Whakamahia he poraka kirikiri, he pepa kirikiri rānei hei whakataurite i ngā wāhi kāore i te ōrite, hei tango rānei i ngā hapa e pā kino ana ki ngā kōhao tīwiri, ki ngā nohoanga kiriata rānei.

Me whakarite hoki kia matotoru ngā pakitara o roto o te kāpata kia taea ai te whakauru i ngā tīwiri me te kore e pakaru. Mena he angiangi rawa, he pakarukaru rānei te rakau, whakaarohia te whakapakari i te wāhi whakairinga mā te tāpiri i ngā rīpene rakau mārō, i te papa rakau rānei hei whakanui ake i te kaha o te pupuri i ngā tīwiri.

**Ngā Pūwero Whakamātautau i mua i te Keri**

Hei ārai i te pakaru me te whakarite kia mau te mau, keria ngā kōhao tuatahi ki te wāhi e tāuta ai ngā kiriata tākai o raro. Whakamahia he mata keri he iti ake i ngā tīwiri e whakaratohia ana me ngā kiriata. Mā te keria o mua ka whakarite kia pai te urunga o ngā tīwiri, kia mau tonu te pupuri, he mea nui tēnei nā te mea he nui te nekehanga me te taumaha e mimitihia ana e ngā kiriata o raro i te wā e whakamahia ana te tākai.

Kia tūpato ki te keri tika, kaua hoki e whānui te kōhao, nā te mea ka whakaitihia te mau o te kōhao ina nui rawa, ā, ka tūpono ka wetekina te paheke i te roanga o te wā.

**Whakamātautau Tau**

I mua i te tīmatanga o te tāutanga katoa, he mea pai kia āta whakatakotoria ngā kiriata pouaka o raro ki runga i ngā pakitara o te kāpata hei manatoko i ngā ine me te taunga. Whakanohoia ki runga i ngā kōhao whakataki, ka tirohia te tūnga mai i mua ki muri, me te ōritetanga o te teitei o ngā taha e rua. Whakatikatikahia ngā tohu mēnā e tika ana.

He maha ngā kiriata kei raro i te maunga e haere mai ana me ngā wāhanga whakarerekētanga kua hangaia hei whakauru i ngā rerekētanga iti, engari mā te whakanoho tika i te tīmatanga ka whakaitihia te hiahia mō ngā whakarerekētanga whānui i muri mai.

**Whakaritea te Hototahi o te Pouaka**

I a koe e whakarite ana i ō kāpata, me tirotiro anō hoki kei te hototahi ō pouaka ki ngā kiriata pouaka kei raro i te tuanui. He maha ngā wā ka hiahiatia he āputa iti rawa o raro o te pouaka me te hanganga motuhake o te taha o ēnei kiriata kia tika ai te whakairi. Mena kei te mahi koe me ngā pouaka ritenga, ngā pouaka tawhito rānei, me whakahou, me whakarerekē rānei te pouaka kia tutuki ai ēnei whakaritenga.

Mā te whakarite i te kāpata i mua ka whai wā koe ki te aromatawai mēnā me whakapakari, me whakarerekē rānei ngā pouaka i mua i te haere tonu me te tāutanga.

****

Ko te wāhanga whakarite te wāhanga tino uaua, tino taipitopito hoki o te tāutanga o ngā kiriata pouaka raro, engari he nui te hua o te mahi. Mā te tirotiro, te ine, te horoi, te whakapakari, me te keri i mua i ō kāpata kīhini, kei te hanga koe i te taiao tino pai mō ō kiriata pouaka raro kia pai ai te mahi mō ngā tau e haere ake nei. Ko te whakarite tika i ngā kāpata ehara i te mea ka oati noa i te mahi maeneene o ngā pouaka engari ka roa ake hoki te roa me te ataahua o ō kāpata kīhini.

- Ngā Utauta me ngā Rauemi e Hiahiatia ana mō te Tāuta i ngā Kiriata o raro

### Ngā Utauta me ngā Rauemi e Hiahiatia ana mō te Tāuta i ngā Kiriata o raro

Ina rite koe ki te whakapai ake i ō kāpata kīhini mā te tāuta i ngā kiriata tākai raro-mau, he mea nui te whai i ngā taputapu me ngā rauemi tika mō te tāutanga maeneene me te angitu. He mea nui ngā kiriata tākai raro-mau mō tō rātou āhua ma, te whakahaere maeneene, me te hoahoa penapena wāhi, engari me tino tika te tāutanga kia tino tika. Ma tēnei tuhinga koe e ārahi i roto i ngā taputapu me ngā rauemi matua e hiahiatia ana hei tāuta i ngā kiriata tākai raro-mau ki roto i ō kāpata kīhini, kia mau ai te pakari me te mahi.

#### Te Mārama ki ngā Kiriata Pouaka o raro

I mua i te ruku ki ngā taputapu me ngā rauemi, he mea pai kia mārama he aha ngā kiriata whakatō raro me te take e hiahiatia ana te aro nui i te wā tāutanga. Kāore i rite ki ngā kiriata whakatō taha e piri ana ki ngā taha o ngā pouaka me ngā anga kāpata, ka whakatōngia ngā kiriata whakatō raro i raro i te pouaka, ka hunaia mai i te tirohanga ina tuwhera te pouaka. Me whakarite tika ake tēnei hoahoa, ā, he maha ngā wā ka nui ake te whakarite, ka nui ake ngā taputapu me ngā taputapu tika.

---

#### Ngā Utauta Matua mō te Tāuta i ngā Kiriata Pouaka o raro

1. **Mea Ine Rīpene me te Rūrū**

He mea nui ngā ine tika ina tāuta ana i ngā kiriata pouaka kei raro i te tuanui. Mā te rīpene ine pono ka taea te whakarite kia ōrite te whakatakotoranga o ngā kiriata, kia tika hoki te tawhiti mai i ngā taha pouaka me ngā pakitara kāpata. Mā te rūri maitai, te tapawhā kāmura rānei ka āwhina i te tohu i ngā rārangi tika, poutū kia mau tonu ai te tūnga tika.

2. **Penera me ngā Utauta Tohu**

Whakamahia he pene koi, he taputapu tohu rānei hei tohu ā-kanohi i ngā kōhao tīwiri me ngā pūwāhi whakarārangi i te taha o roto o te kāpata me te taha raro o te pouaka. Mā ngā tohu mārama, tika hoki ka āwhina i te karo i ngā hapa i te wā tāutanga.

3. **Wīra Hiko me ngā Mata Wīra**

He mea nui te wiri hiko kore aho me ngā momo mata wiri mō te keri i mua i te poka me ngā tīwiri taraiwa. Mā te keri i mua i te poka, inā koa i roto i ngā kāpata rakau pakari, ka ārai i te pakaru, i te ngatata rānei. Whakamahia ngā kōhao pairati iti hei ārahi i ngā tīwiri ki te tūranga tika.

4. **Mīhini Hurihuri (Ā-ringa, Hiko rānei)**

Ahakoa ka taea e te wiri hiko te tango i te mahi o te taraiwa i ngā tīwiri, he pai te tīwiri mō ngā whakatikatika pai ake me te whakakī i ngā tīwiri me te kore e tino kaha rawa te huri, ka puta pea ngā kōhao, ka kino rānei ngā reti.

5. **Ngā Āpiti**

He tino whai hua te pupuri i tētahi, i ētahi rānei o ngā rawhi. Mā ēnei ka pupuri i te pouaka kia mau tonu i roto i te kāpata i a koe e whakarite ana, e tāpiri ana hoki i ngā kiriata, kia mau tonu ai, kia ōrite ai hoki ngā mea katoa.

6. **Taumata**

Mā te taumata wai iti ka tino whakapaea te whakanoho o ngā reti. Ahakoa he iti noa te piko ka raru pea te mahi a te pouaka, pērā i te piri, te koretake rānei o te kakahu.

7. **Pae Whakaiti, Pae Papatahi rānei**

Mena kei te whakakapi koe i ngā kiriata tawhito, me whakamahi pea koe i tētahi pae tihore, i tētahi pae papatahi rānei hei tango mārire i ngā kiriata o nāianei me te kore e pakaru te kāpata.

8. **Maripi Whakamahi, Maripi Whakairo rānei**

Ko ētahi o ngā reti kei raro i te papa e hiahiatia ana he kōhao iti, he mortise rānei i raro i te pouaka, i roto rānei i te kāpata. Mā te maripi whaihua, mā te whao iti rānei koe e āwhina ki te waihanga, ki te whakapai ake rānei i ēnei wāhi.

---

#### Ngā Rauemi e Hiahiatia ana mō te Tāuta i ngā Kiriata Pouaka o raro

1. **Kete Kiriata Pouaka Whakamau**

Tuatahi, he mea nui ngā kiriata whakapuru tika mō raro i te pouaka. I te nuinga o te wā ka tae mai ēnei me ngā tīwiri me ngā whāriki whakapuru e tika ana mō te pūnaha kiriata. He mea nui kia hokona ngā kiriata e tika ana mō te taumaha me te roa o te pouaka e hiahiatia ana.

2. **Ngā Wiri Whakamau**

He maha ngā tīwiri kei roto i ngā reti, engari he pai ake te whai i ētahi tīwiri tāpiri, tae atu ki ngā roa me ngā momo pane rerekē. Ko ngā tīwiri rakau e pai ana te uru, ā, e kore e ngāwari te tango.

3. **Whakakī Rākau, Whakakī rānei**

Mena ka puta he kōhao, he āputa rānei i roto i tō kāpata, i tō pouaka rānei, he mea āwhina te whakakī rakau hei whakatika i aua wāhi i mua i te whakaoti i te tāutanga.

4. **Rīpene Ārai**

Ka taea te whakamahi i te rīpene hipoki hei pupuri i ngā wāhanga kia tika mō te wā poto, hei tiaki rānei i ngā mata o te kāpata mai i ngā rakuraku i te wā e tāuta ana.

5. **Pepa kirikiri, kōnae rānei**

Hei whakangawari i ngā taha taratara, hei whakatikatika paku rānei i ngā tapa kia tino tika ai te uru.

---

#### Ngā Taputapu Kōwhiringa engari e Manakohia ana

- **Ngā Poraka Whakawātea, Ngā Himi rānei**

Hei āwhina i te whakarite i ngā kiriata ki te teitei tika, hei whakatika rānei i ngā hapa iti o te kāpata.

- **Ngā karapu me ngā mōhiti haumaru**

Me tiaki tonu, ina koa ka mahi me ngā taputapu hiko me ngā taputapu iti.

---

Mā te whakamahi i ngā taputapu me ngā rauemi tika, ka māmā ake te tāutanga o ngā kiriata whakakī raro i te pouaka, ā, ka puta he hua kounga ngaio. Mā te haumi ki ngā taputapu ine tika me ngā taputapu tāuta tika ka pai te mahi a ō pouaka, ā, ka roa hoki mō ngā tau e haere ake nei i roto i ō kāpata kīhini. Kia maumahara, ko te whakarite tupato me ngā taputapu tika te tūāpapa o tētahi kaupapa tāutanga kiriata whakakī raro angitu.

- He Aratohu Hipanga-i-te-Hipanga mō te Tāuta i ngā Kiriata Whakamau i raro i te Maunga

### Aratohu Hipanga-i-te-Hipanga ki te Tāuta i ngā Kiriata Whakamau i raro

Mā te tāuta i ngā kiriata whakatō raro ka taea te whakarerekē i ō kāpata kīhini mā te whakarato i tētahi tikanga reti huna, ātaahua hoki e whakarei ake ana i te mahi me te ataahua. Kāore i rite ki ngā kiriata whakatō taha, ka tāutahia ngā kiriata whakatō raro i raro i te kāpata, e tuku ana i te āhua ma me te mahi maeneene ake. Mena kei te hiahia koe ki te whakapai ake i ō kāpata kīhini ki ngā kiriata whakatō raro, ka ārahihia koe e tēnei aratohu taipitopito taahiraa-i-te-taahiraa i roto i te tukanga katoa, kia pai ai te whakaotinga ngaio ahakoa he tīmatanga koe.

#### Ngā Utauta me ngā Rauemi e Hiahiatia ana:

I mua i te tīmatanga, kia mohio kei a koe ngā taputapu me ngā rauemi katoa e tika ana:

- Ngā kiriata whakapuru raro (kia tika te rahi mō ō pouaka)

- Rīpene ine mō te pouaka me te kāpata

- Wiri hiko me ngā mata wiri

- Tīwiri

- Taumata

- Pene, taputapu tohu rānei

- Ngā here

- Ngā mōhiti me ngā karapu haumaru

---

#### Hipanga 1: Ine i ō Pouaka me ō Kāpata

Ko te ine tika te tūāpapa o te tāutanga angitu o ngā kiriata pouaka raro. Mā te whakamahi i tētahi rīpene ine, me ine marie te whānui, te hohonu, me te teitei o ngā pouaka me ngā whakatuwheratanga o te kāpata. He maha ngā roa o ngā kiriata pouaka raro, nō reira he mea nui kia whiriwhiria ngā kiriata e uru pai ana ki roto i tō pouaka me te wāhi kāpata.

Inehia te whānui o tō pouaka pouaka i roto i te kāpata, me te arotahi ki te wāhi e whakairihia ai ngā reti, i raro i te pouaka i te nuinga o te wā. Me manatoko hoki kei te tapawhā, kei te papatahi hoki ngā taha o te kāpata, nā te mea ka hē te mahi a ngā pouaka mēnā kāore i te ōrite te kāpata.

---

#### Hipanga 2: Tangohia ngā Kiriata o nāianei, ā, Whakaritea ngā Kāpata

Mena kua whai kiriata taha, tawhito rānei ngā pouaka o tō kāpata kīhini, tangohia marietia mā te whakamahi i te tīwiri, i te wiri rānei. Mā tēnei mahi ka wātea te wāhi mahi, ā, ka taea hoki te tāuta pai i ō kiriata pouaka hou o raro.

I muri i te tango i ngā taputapu tawhito, horoia rawatia te raro o te pouaka me roto o ngā mata o te kāpata. Me whakairi ngā reti o raro ki runga i tētahi mata ma, pumau hoki kia pai ai te mahi me te roa o te wā. Tirohia mēnā he pakaru, he piko rānei i te raro o te pouaka, i te turanga kāpata rānei. Whakatikahia, whakakahangia rānei ēnei wāhi mēnā e tika ana i mua i te haere tonu.

---

#### Hipanga 3: Wehewehea ngā Wāhanga Kiriata

E rua ngā wāhanga matua o ngā kiriata whakatō raro: te wāhanga kāpata (e piri ana ki roto i te kāpata) me te wāhanga whakatō (e piri ana ki te taha raro o te kōpata). Ko te nuinga o ngā kiriata whakatō raro he tikanga tuku mō te wehenga ngāwari, e āhei ai koe ki te mahi takitahi i ia wāhanga.

Āta hutia te reti o te pouaka mā te pēhi i ngā rīpene tuku me te neke i ngā wāhanga kia wehe. Mā tēnei ka āwhina i te tāutanga tika ki te kāpata me te pouaka.

---

#### Hipanga 4: Tāutahia ngā Mema Kāpata o ngā Kiriata Pouaka o raro

Tīmata mā te whakanoho i te kāpata ki roto i te kāpata ki runga i ngā reera taha o raro, ki te wāhi whakairinga rānei kua tohua e te kaihanga. Me whakarite kia tika te tūnga o te kāpata i te taha whakapae me te taha poutū. Whakamahia he taumata hei whakamana kei te tino tika te reti; ki te hē te tūnga o te pouaka, ka hē te mahi a te pouaka.

Mā te pene, tohua mārire ngā kōhao o ngā tīwiri, kātahi ka pokaia ngā kōhao matua kia kore ai e pakaru te rakau. Whakamaua ngā wāhanga kāpata ki ngā tīwiri kei roto i tō kete reti reti raro. He mea nui kia whakamahia ngā tīwiri roa tika kia kore ai e uru ki roto i ngā pakitara kāpata, kia kore ai hoki e kore e pumau.

---

#### Hipanga 5: Tāpirihia ngā Mema Pouaka ki te Pouaka

Muri iho, hurihia tō pouaka ki raro kia uru atu ai ki te panera o raro ka piri ai ngā wāhanga o te pouaka. Whakanohoia te wāhanga reti pouaka ki te taha o ngā ara, o ngā maunga rānei kua tohua e te kaihanga, tata tonu ki te taha o muri o te raro o te pouaka.

Kia tika te tūnga o te reti ki te taha, kia rite hoki ki ngā taha o te pouaka. Tohua ngā wāhi o ngā tīwiri, pokaia ngā kōhao pairati, ā, whakauhia ngā pouaka ki ngā tīwiri.

Mena he awaawa, he wahi whakatārewatanga rānei kei roto i ō pouaka, kia tino uru pai te pouaka ki roto, kaua e akiaki. Ko ngā pouaka whakatārewatanga o raro he tīwiri whakarerekē hei whakarite i te tūnga o te pouaka i muri i te tāutanga.

---

#### Hipanga 6: Whakahuihui anō i te Pouaka me te Whakamātau i te Taunga

Kia mau te mau o ngā wāhanga e rua, āta tāpirihia anō te pouaka ki te kāpata mā te neke i ngā pouaka ki roto i ngā wāhanga kāpata, ka mau i ngā rīwhi tuku.

Ko te mahi maeneene te tohu o ngā kiriata tākai raro. Whakatuwheratia, katia hoki te tākai kia maha ngā wā, me te tirotiro mēnā he ātete, he wiri, he hē rānei te tūnga. Mēnā ka kitea he raruraru, he maha ngā tīwiri whakatikatika kei te nuinga o ngā kiriata raro hei whakarerekē i ngā tūranga poutū me ngā tūranga whakapae kia pai ai te reti o te tākai.

---

#### Hipanga 7: Ngā Whakarerekētanga Whakamutunga me te Whakatau Rapanga

I muri i te whakaū i te nekehanga maeneene o te pouaka, whakaukia ngā tīwiri korekore, ā, kia tino piri ngā wāhanga katoa engari kaua e tino piri rawa, nā te mea ka ārai pea i te nekehanga. Whakamātauria te pouaka me ngā taumaha rerekē i roto kia mau ai te pakari me te pumau o te mahi.

Ki te kore te pouaka e kati kia rite ki te mata o te kāpata, whakamahia ngā kōwhiringa whakarerekētanga kua hangaia hei whakaara, hei whakaheke, hei neke whakapae rānei i te pouaka. Me tirotiro hoki kei te mahi te āhuatanga kati-mārie (mēnā kei roto) kia rite ki te tikanga.

---

Mā te whai i ēnei mahi kua ata hangaia, ka angitu tō tāutanga i ngā kiriata pouaka raro i roto i ō kāpata kīhini, ka whakapai ake i ō rātou mahi me te āhua. Ehara i te mea he āhua ma, he āhua hou hoki ngā kiriata pouaka raro, engari he pai ake hoki te taumaha me te mahi mārie ake i ngā kiriata taha tuku iho. Ahakoa kei te whakahou koe i tō kīhini, kei te whakakapi noa rānei i ngā kiriata pouaka tawhito, ka oati tēnei tikanga i tētahi tāutanga ngaio, pakari hoki ka whakapai ake i ō kāpata mō ngā tau e haere ake nei.

- Ngā Tohutohu mō te Whakatikatika me te Tiaki i ō Kiriata Whakamau

### Ngā Tohutohu mō te Whakatikatika me te Tiaki i ō Kiriata Whakamau

He kōwhiringa pai rawa atu ngā kiriata tākai raro mō ngā kāpata o te kīhini, he tikanga huna, ātaahua hoki e whakarei ake ana i te ataahua me te mahi a ō tākai. Heoi, kia pai ai te mahi a ō tākai, kia roa ai te ora o ō kiriata tākai raro, he mea nui kia mōhio koe ki te whakarite me te tiaki tika i a rātou. Ma tēnei aratohu hōhonu koe e ārahi i roto i ngā tohutohu whai hua mō te whakarite me te tiaki i ō kiriata tākai raro, kia māmā ai te nekeneke o ngā tākai me te roa o te wā.

#### Te Mārama ki ngā Kiriata Pouaka o raro

I mua i te ruku ki ngā tohutohu whakatikatika me te tiaki, he mea nui kia mārama ki te mahi a ngā kiriata pouaka raro. Kāore i rite ki ngā kiriata taha, ka mau ngā kiriata raro i raro i te pouaka, ka hunaia mai i te tirohanga ina tuwhera te pouaka. Mā tēnei hoahoa ka pai ake te pumau o te pouaka, ka ma ake te āhua, ka ātaahua ake. Heoi, nā te mea he tikanga huna tā rātou mahi, he rerekē ngā tukanga whakatikatika me te tiaki ki ngā kiriata taha tuku iho.

#### Te Whakatikatika i ngā Kiriata Pouaka o raro

Ko te whakatikatika tika te mea nui hei ārai i ngā raruraru noa pēnei i te piri o ngā pouaka, ngā āputa kāore i te ōrite, ngā pouaka rānei kāore e kati kia rite ki te mata o te kāpata. Anei ngā mahi me ngā tohutohu nui mō te whakatikatika i ō kiriata pouaka kei raro i te kāpata:

1. **Tirohanga Tāutanga Tuatahi**

Tīmata mā te whakarite kia tika te tāutanga o ngā kiriata. Me tāpiri ngā kiriata tākai raro ki te taha tākai me te taha kāpata i te teitei me te tūranga kua tohua kia rite ki ngā tohutohu a te kaihanga. Whakamahia he taumata hei whakamana kei te tino whakapae ngā kiriata, nā te mea ahakoa he iti noa te he o te tūnga, ka raru pea te mahi.

2. **Whakatikatika taha-ki-taha**

He maha ngā kiriata whakapuru kei raro i te papa he tīwiri whakatikatika, he rīpene rānei e āhei ai koe ki te neke i te pouaka mai i te taha ki te taha. He mea whai hua tēnei mō te whakarite i te taha o mua o te pouaka kia ōrite ki ngā kāpata tata, ki ngā taha rānei o te papa kaute. Wetekina mārire te tīwiri whakatikatika ka nekehia te pouaka ki maui, ki matau rānei kia tae rā anō ki te whakaritenga e hiahiatia ana, kātahi ka whakau mārire i te tīwiri.

3. **Whakatikatika Teitei**

Mena he teitei rawa, he iti rawa rānei te tūnga o mua o tō pouaka i te mata o te kāpata, ngana ki te whakarerekē i te teitei. Ko ētahi o ngā kiriata pouaka kei raro i te whakairinga he whakarerekētanga poutū e whakahaeretia ana e ngā tīwiri i runga i te whāriki whakairi. Wetekina ēnei tīwiri ka nekehia te pouaka ki runga, ki raro rānei i ngā wā e tika ana, kātahi ka whakau anō. Mā tēnei ka whakarite kia ōrite te āhua, kia ātaahua te titiro, kia maeneene hoki te mahi a te pouaka.

4. **Whakarerekētanga o mua-ki-muri**

Mā tēnei whakarerekētanga e whakahaere te tawhiti o te takotoranga o te pouaka mai i te kāpata ina kati katoa. Mā te reti whakarunga kua whakaritea tika ka taea e te pouaka te kati katoa me te kore he āputa, ka ārai i te urunga mai o ngā paru, ā, ka mau tonu te āhua ma o te kīhini. Whakatikatikahia ngā tīwiri, ngā rīpene rānei e rite ana hei neke i te pouaka kia tata atu, kia hoki whakamuri rānei ina hiahiatia.

5. **Whakamātauria te Mahi**

I muri i te whakatikatika, whakatuwheratia, ka katihia te pouaka kia maha ngā wā hei tirotiro mēnā he maeneene te nekehanga me te tika o te tūnga. Whakarongo ki ngā haruru rerekē pērā i te huri, te tioro rānei, e tohu ana pea i ngā raruraru tūnga, i te hiahia rānei ki te whakahinuhinu.

#### Te Tiaki i ō Kiriata Pouaka o raro

Mā te tiaki auau ka noho tonu ō reti reti raro i te kāpata kia rite ki te mea hou, ā, ka ārai i te pakaru wawe. Whakamahia ēnei tohutohu tiaki hei whakaroa i te roa o te ora o ō kāpata kāpata kīhini:

1. **Te Horoi Auau**

Ka taea e te puehu me te paru te kohikohi i roto i te pūnaha reti o raro, ka piri, ka pakaru rānei te mahi. Whakamahia he korehau, he paraihe ngohengohe rānei hei tango i te puehu mai i te ara me ngā roera i ia wā, i ia wā. Āta karohia te wai, ngā matū kino rānei ka waikura, ka pirau rānei.

2. **Whakahinuhinu**

Ko te nuinga o ngā kiriata whakakī raro i te waka e whakamahi ana i ngā peera pōro, i ngā roera rānei. Mā te pania o tētahi hinu whakahinuhinu silicone, i tētahi hinu whakahinuhinu graphite maroke rānei i ia wā, ka pai te neke o ēnei wāhanga, ā, kāore e kukume mai i te puehu me te paru. Kaua e whakamahi i ngā hinu whakahinuhinu hinu, nā te mea ka kohikohi paru pea, ā, ka taea te whakakōpiri i te mīhini.

3. **Tirohia mēnā he tīwiri me he pūtu e kore e mau**

I roto i te wā, ka taea e ngā wiri o te whakatuwheratanga me te kati i ngā pouaka te wetewete i ngā tīwiri, i ngā whāriki whakairi rānei. Tirohia ō kiriata pouaka kei raro i te whakairinga i ia torutoru marama, ā, whakaukia ngā tīwiri wetewete kia mau tonu ai te hanganga me te ārai i te hē o te tūnga.

4. **Whakakapia wawetia ngā wāhanga pakaru**

Ki te kite koe i ngā wāhanga pakaru, piko, pakaru rānei o te huihuinga reti o raro, whakakapia tonutia. Mā te whakamahi tonu i ngā reti pakaru ka nui ake te kino o te pouaka me te whakararu i te mahi katoa o te kāpata.

5. **Kaua e whakakī rawa ngā pouaka***

He taumaha kei ia reti tākai raro i te whare kua tohua e te kaihanga. Mēnā ka nui ake i ēnei herenga, ka piko ngā reti, ka pakaru wawe, ka uaua hoki te whakarerekē. Tohatohahia te taumaha kia ōrite, ā, kaua e taumaha rawa ngā tākai o te kīhini kia pai ai te mahi, kia ora ai hoki ngā taputapu.

#### Tohutohu Ngaio hei Whakanui i te Mahi o te Kiriata I raro i te Maunga

- I te wā e whakarerekē ana i ngā kiriata, me whakarerekē haere i ngā wā katoa, kaua e whakarerekē nui i te wā kotahi. Mā tēnei ka āwhina i a koe ki te whakatikatika i te taunga me te kore e nui rawa.

- Tāpirihia he tapanga ki ngā tīwiri me ngā wāhanga i te wā e tāuta ana, e whakarerekētia ana hoki, kia noho pai ai te whakaritenga, kia kore ai hoki e whakapoauau.

- Whakaarohia he āwhina ngaio mō ngā kāpata kīhini uaua, ngā kāpata ritenga rānei e whakauruhia ai ngā paheke whakarunga ki raro i ngā huarahi rerekē.

- Whakamahia ngā arai me ngā whakaritenga o ngā pouaka hei whakaiti i te waku o roto o te reti me te taumaha o ngā kiriata.

Mā te whai i ēnei tohutohu whakatikatika me te tiaki taipitopito, ka taea e koe te pārekareka ki ngā painga katoa o ō kiriata pouaka raro-mau — he maeneene, he puku te mahi, he pumau ake te pouaka, me te āhua hou, maeneene hoki mō ō kāpata kīhini. Mā te tiaki auau ka whakarite kia roa te mahi pono o ō kiriata pouaka raro-mau.

Whakamutunga

Hei whakamutunga, ko te tāuta i ngā kiriata raro i roto i ō kāpata kīhini he whakapai ake mahi e whakakotahi ana i te mahi maeneene me te āhua hou, ātaahua hoki. Neke atu i te 31 tau o te wheako i roto i te umanga, e mārama ana tā mātou kamupene ki te hiranga o te mahi toi kounga me te tāutanga tika kia roa ai te mau me te whakahaere maeneene. Ahakoa he tangata aroha DIY koe, he kaiwhakauru ngaio rānei, mā te whai i ngā mahi tika ka taea te whakarerekē i tō wheako rokiroki kīhini. Whakawhirinaki ki tō mātou tohungatanga hei ārahi i a koe i roto i ngā taipitopito katoa, kia pai ake ai te mahi a tō kīhini, kia ātaahua ake ai hoki te titiro mō ngā tau e haere ake nei.