Te Whakatau i ngā Raru Tāutanga Kiriata o raro i te Maunga

He mea nui te tāuta i ngā kiriata raro i te papa hei hanga kāpata hou, ātaahua hoki, engari kāore e kore he wero. Mai i ngā take whakarārangi ki ngā āwangawanga mō te taumaha, ka taea e ngā raruraru tāutanga noa te huri tere i tētahi kaupapa DIY māmā hei wheako whakarihariha. I roto i tēnei tuhinga, ka ārahi mātou i a koe i roto i ngā otinga whai hua ki ngā raruraru tāutanga kiriata raro i te papa, hei āwhina i a koe ki te whakatutuki i te whakahaere pai, pakari hoki o ngā pouaka i ngā wā katoa. Ahakoa he kaimahi rakau mātau koe, he tīmatanga rānei, mā ēnei tohutohu a te tohunga koe e whakaora i te wā, i te kaha, me ngā hapa utu nui—nō reira me pānui tonu kia mōhio ai koe ki te toi o te tāutanga kiriata raro i te papa kia tino pai!

- Te Mārama ki ngā Wero Noa i roto i te Tāutanga Kiriata i raro i te Maunga

**Te Mārama ki ngā Wero Noa i roto i te Tāutanga Kiriata I raro i te Maunga**

Kua rongonui ngā kiriata tākai raro i ngā kāpata hou nā te mea he ātaahua te āhua, he maeneene te mahi, me te kaha ki te whakanui ake i te wāhi tākai. Kāore i rite ki ngā kiriata taha-mau, ki waenganui-mau rānei, ka tāutahia ngā kiriata tākai raro i raro i te tākai, ka hunaia mai i te tirohanga. Ehara i te mea ka whakarei ake tēnei hoahoa i te ataahua anake, engari ka whakarato hoki i tētahi mahi marino ake, ā, he roa ake te mau. Heoi, ahakoa ō rātou painga maha, he maha ngā wero kei te tāuta i ngā kiriata tākai raro. He mea nui te mārama ki ēnei uauatanga noa mō ngā kaiwhakauru ngaio me ngā kaiwhaiwhai DIY e whai ana kia pai te mutunga me te mahi roa.

Ko tētahi o ngā wero nui o te tāutanga o ngā kiriata raro-mau ko te whakatutuki i ngā inenga tika. Kāore i rite ki ngā kiriata taha-mau, e tāutahia ana ki ngā taha o te pouaka me te kāpata, me tika te tūnga o ngā kiriata raro-mau i waenganui i te raro o te pouaka, ngā taha, me te roto o te kāpata. Ahakoa he iti noa ngā rerekētanga o ngā inenga, ka taea e te pouaka te here, te kati, te kore rānei e mahi pai. Ko ngā taunga mō ngā kiriata raro-mau he kikī ake nā te mea ka whakawhirinaki te tikanga ki te tohatoha taumaha tika me te tautoko taurite mai i raro. Nō reira, he mea nui ki te angitu o te tāutanga te whakarite kia tika ngā rahinga kāpata, te huihuinga pouaka pouaka, me te whakatakotoranga o te kiriata.

Ko tētahi atu raruraru e pāngia ana ko te kore hototahi ki ngā pouaka pouaka o nāianei. He maha ngā pouaka tawhito, kua oti kē te hanga, kāore pea i te tika te āputa, te hanganga rānei hei whakauru i ngā kiriata pouaka kei raro i te tuanui. Me whai turanga pakari, papatahi hoki ēnei kiriata, me ngā āputa taha motuhake, tata ki te hauwhā inihi, iti iho rānei i ia taha kia pai ai te mahi a ngā taputapu. Mō ngā kaiwhakauru e mahi ana i ngā kaupapa whakahou, he raruraru pea te whakahou i ngā pouaka o nāianei me te kore he whakarerekētanga nui. Mā te whakatikatika, te hanga anō rānei i te pouaka kia uru ki ngā kiriata kei raro i te tuanui ka nui ake te uaua, te wā, me te utu ki te kaupapa.

He maha ngā wāhanga me ngā mahi kei roto i te tukanga tāutanga, ā, ka uaua ake pea te mahi a te hunga kāore i te mōhio ki ngā kiriata pouaka raro. He rerekē ki ngā pūnaha whakairi taha ngāwari, he maha ngā wā kei roto i ngā kiriata raro ngā tikanga pēnei i ngā ārai kati-ngawari, ngā topenga raka, me ngā whāriki whakairi tika me tāuta i roto i tētahi raupapa motuhake. Ko te tikanga o tēnei whakaurunga, ko te huihuinga hē, ko te peke rānei i ngā mahi ka arahi pea ki ngā take pēnei i te kore e kati aunoa ngā pouaka, te kore rānei e hono tika ngā topenga raka. He mea nui te mōhio ki ngā tohutohu a te kaihanga me te aro ki ngā taipitopito i te wā tāutanga hei karo i ēnei mahanga.

Hei tāpiritanga, he mea nui te āhua o te rauemi o te kāpata ki te tāutanga angitu o ngā kiriata tākai raro. He nui te whakawhirinaki o ēnei kiriata ki ngā pūwāhi mau, nā te mea ko te taumaha o ngā mea o roto o te tākai e tautokona ana e ngā taputapu o raro. Ko ngā kāpata i hangaia mai i ngā rauemi ngoikore, ko ērā rānei he āhua kino te whakaoti o roto, kāore pea e mau pai ngā tīwiri, ka hua ake he wetekina ngā kiriata i roto i te wā, ā, ka heke te mahi a te tākai. He mea tino noa tēnei take i roto i ngā tāutanga DIY ina kore ngā rauemi kāpata e manatokohia mō te hototahitanga, te kaha rānei i mua i te tāutanga o ngā kiriata.

Ka pāngia hoki te wheako tāutanga e ngā āhuatanga taiao. Ka taea e ngā huringa o te haumākū me te pāmahana te whakawhanui, te whakawhāiti rānei i ngā wāhanga o ngā kāpata me ngā pouaka rakau, ka hua ake he hē o te tūnga o ngā kiriata pouaka kei raro i te whakairinga. Nā tēnei aro ki ngā huringa taiao, me whai wāhi atu ki ngā whakaritenga i te wā tāutanga, pērā i ngā āputa iti, te whakamahi rānei i ngā whāriki whakairinga urutau kua hangaia hei whakauru i ngā nekehanga iti. Ki te kore e whakaarohia ēnei āhuatanga, ka hua ake he pakari, he hē rānei te tūnga o ngā pouaka i roto i te wā, ka whakaiti i te whakamahinga me te roa o te wā.

Hei whakamutunga, he uaua te whakatau i ngā raruraru whakahaere me ngā kiriata pouaka kei raro i te maunga me te kore e mārama ki ngā tikanga o te kiriata. He maha ngā kaiwhakamahi e ngana ana ki te akiaki i ngā pouaka kāore i te tū tika, kāore rānei i te tika ngā āputa, ka kino pea te tikanga o te kiriata. Mā te mōhio ki ngā tohu o ngā raruraru noa—pērā i te nekehanga koretake o te pouaka, te haruru nui, te pakaru wawe rānei—ka taea te ārahi i ngā mahi whakatika. He maha ngā wā, ko te otinga ko te whakatikatika anō, te tāuta anō rānei i ngā kiriata kaua ki te whakakapi i te pūnaha katoa, engari me mārama ake ki ngā whirihoranga me ngā manakohanga o ngā kiriata pouaka kei raro i te maunga.

Hei whakamutunga, ahakoa he pai te āhua me te mahi o ngā kiriata tākai raro i te tuanui, kāore i te kore he wero mō te tāutanga. Ko ngā inenga tika, ngā whakaaro hototahi, ngā mahi whakahiato taipitopito, te kounga o ngā rauemi kāpata, ngā awe o te taiao, me te hiahia ki te rapurongoā whai whakaaro, ka whai wāhi katoa ki te uaua o te mahi. Mā te mōhio ki ēnei arai noa ka taea e ngā kaiwhakauru te matapae i ngā raruraru me te whakamahi i ngā otinga tika mō te mahi maeneene me te roa o te ora o ngā kiriata tākai raro i roto i tētahi kaupapa kāpata.

- Te Tāutu i ngā Pūtake Pūtake o te Heke o te Tirohanga me te Tūtakitanga o ngā Kiriata

**Te Tāutu i ngā Pūtake Pūtake o te Heke o te Tirohanga me te Tūtakitanga o te Kiriata**

I te wā e mahi ana me ngā kiriata pouaka raro i te tuanui, ko tētahi o ngā raruraru tino maha, tino whakarihariha hoki e tūtakihia ana i te wā tāutanga me te whakamahinga o ia rā, ko te hē o te tūnga o ngā kiriata me te piri. Ka taea e ēnei raruraru te whakararu i te mahi maeneene o ngā pouaka, ka piri, ka wiri, ka kore rānei e mahi. Nō reira, he mea nui te mārama ki ngā pūtake o ēnei raruraru mō te hunga e hiahia ana ki te tāuta, ki te tiaki rānei i ngā kiriata pouaka raro i te tuanui kia whai hua.

**Ngā Rerekētanga Rauemi me te Hanganga**

Ko tētahi o ngā mea tuatahi hei whakaaroaro māu i te wā e tātari ana i te hē o te tūnga, te aukati rānei, ko te kounga me te rite tonu o ngā kiriata pouaka raro iho. Kāore i te ōrite te hanganga o ngā kiriata katoa—ko ngā rerekētanga o ngā ātete hanga, ngā rauemi i whakamahia, me te tika o te hoahoa ka pā nui ki te pai o te mahi a te kiriata. Tērā pea he reera kāore i te ōrite, he wāhanga rānei kua oti pai ngā kiriata kounga iti, ka arahi ki te hē o te tūnga i te wā huihuinga, ki te nekehanga piko rānei ina tāutahia. He mea nui kia tikina mai ngā kiriata pouaka raro iho i ngā kaihanga rongonui e piri ana ki ngā mana whakahaere kounga tino pakari.

**Te Ine me te Tapahi Hē**

He mea nui te ine me te tapahi tika i te wā e whakarite ana mō te tāutanga o te kiriata pouaka raro. Mena ka tapahia he tika ngā kiriata, ngā wāhanga rānei o te pouaka (pērā i te pouaka, i ngā taha kāpata rānei), ahakoa he torutoru mirimita te tawhiti, kāore pea ngā kiriata e noho ōrite, e tū tika rānei. Ka hua ake tēnei i te here, i te aukati rānei i te nekenga o te pouaka ki roto, ki waho hoki. He maha ngā wā ka puta he hē o te tūnga nā te mea kāore te taha kāpata, te pouaka rānei i te tino tapawhā, kāore rānei i te ōrite ngā tūranga whakairi i waenga i ngā mea e rua. I mua i te tāutanga, me whakaū kei te tino inehia, kua tapahia, kua tino tapawhāhia ngā wāhanga katoa.

**Tūnga Whakamau me te Aronga Hē**

Me whakairi ngā kiriata whakatō raro i te kāpata ki te teitei me te hohonu tika i roto i te kāpata, me te whakanoho kia rite ki te tūnga o tētahi ki tētahi. Ahakoa he iti noa te rerekētanga o te tūnga poutū, whakapae rānei, ka taea e te kāpata te piri ki te anga kāpata, te akiaki rānei i ngā kiriata ki te tūnga piko. I te mea kei raro i te kāpata ngā kiriata whakatō raro, ā, me whakanoho ngā tīwiri ki roto i ngā kōhao kua keria i mua, me tūpato ngā kaiwhakauru ki te tirotiro kei te tū tika ēnei kōhao i mua i te whakamau whakamutunga. He mea nui te whakamahi i te tauine me te tapawhā i te wā tāutanga hei karo i te piko ngawari, te whakairinga taurite rānei.

**Ngā Take Hanganga o te Kāpata me te Pouaka**

Ko tētahi atu take matua o te hē o te tūnga me te piri ko te hanganga o te kāpata me te pouaka tonu. Ko ngā kāpata he piko, he miro, he tapawhā rānei, ka whai wāhi tika ki te hē o te tūnga o ngā reti, nā te mea kāore he tohu whakapae, he tohu poutū rānei o ngā reti. Waihoki, ko ngā pouaka he koretake ngā taha, he matotoru kāore i te ōrite, he piko rānei, kāore e pai te oma i runga i ngā reti pouaka kei raro i te maunga. Ko ēnei raruraru hanganga he maha ngā wā ka puta mai i te mahi toi ngoikore, i te nekehanga rakau rānei nā ngā huringa o te haumākū. He mea nui kia tirohia, ā, ki te tika, kia hurihia, kia whakatikatikaina rānei ngā wāhanga kāpata kia tika ai te anga i mua i te tāutanga o ngā reti.

**Paruparu, Para, me te Kore e Rawa te Hinu**

He tairongo ngā mīhini reti ki te poke. Ka taea e te puehu, te kongakonga rakau, te paru rānei e noho ana i roto i te ara te aukati i te nekehanga o ngā kiriata pouaka kei raro i te maunga, ka piri, ka huri rānei. Hei tāpiri, ki te kore e ranea te hinu whakahinuhinu ka puta te waku me te ātete i te wā e whakamahia ana. Ko te nuinga o ngā kiriata kei raro i te maunga kua pania ki mua, engari i roto i te wā, i te wā tāutanga rānei, ka memeha pea te hinu, te hinu rānei, inā koa ka pāngia e te puehu, te makuku rānei. Mā te horoi pai i ngā kiriata, ā, muri iho ka pania te hinu whakahinuhinu kua tūtohutia, ka taea te whakaiti i te nuinga o tēnei raruraru.

**Ngā Raru o te Tīwiri me te Maukati**

Mā te whakamahi i te momo, te rahi, te maha rānei o ngā tīwiri hē ka kore e mau te kiriata pouaka kei raro i te pakitara, ka ngāwari te neke me te hē te tūnga i te wā e whakamahia ana te pouaka. Mā te whakakī rawa i ngā tīwiri ka piko, ka whakapōturi rānei te āhua o ngā reera kiriata, o ngā mata whakairinga rānei, ka hē te tūnga. I tetahi atu taha, mā ngā tīwiri kāore i te tino whakakī ka wetekina ngā kiriata, ka wiri, ka piri rānei. Whakamahia ngā taputapu me ngā whakaritenga taipana kua tūtohutia e te kaihanga kia pai ai te tāutanga, kia pumau ai hoki.

**Taumaha me te Tohatoha Utaina o te Pouaka**

Ahakoa kāore i te tino kitea te take tika o te hē o te tūnga, ka taea e te kawenga koretake o te pouaka te whakanui ake i ngā raruraru o nāianei. Mā te nui rawa o ngā pouaka, te kore rānei e taurite te tohatoha o ngā taonga taumaha i roto i te pouaka ka nui ake te taumahatanga ki runga i ngā kiriata pouaka kei raro i te whakairinga, ka taea ai te whakapēke i ngā reera, te here rānei i roto i te awaawa. Mā te whakarite kia taurite te ihirangi o te pouaka, kia rite hoki ki ngā taumaha kua tohua e te kaihanga kiriata ka roa ake te ora me te mahi a ngā kiriata.

Mā te āta whakaaroaro i ia āhuatanga o ēnei āhuatanga — mai i te whiriwhiri i ngā kiriata pouaka raro i te kounga teitei, tae atu ki te whakarite me te tāutanga tika, tae atu ki te whakarite kia ma, kia tiakina hoki ngā wāhanga — ka taea te tautuhi me te whakatika i ngā pūtake o te hē o te tūnga me te piri o ngā kiriata. Mā tēnei ka taea e ngā pouaka te mahi me te maeneene me te roa o te wā, kia mau tonu te mahi a ngā kāpata me te ātaahua.

- Ngā Utauta me ngā Tikanga Matua mō te Tāutanga Tika

Mō te tāuta i ngā kiriata pouaka raro-mau, he mea nui te tika me te huarahi tika kia pai ai te mahi, kia roa ai te wā, kia ātaahua hoki. He āhua ma, kāore e kitea ngā kiriata pouaka raro-mau ki te whakatauritea ki ngā kiriata whakairi-taha tuku iho, ā, ka piki haere te rongonui o ēnei kiriata i roto i ngā kāpata hou. Heoi, ko te āhua huna o ngā kiriata raro-mau te tikanga ka taea e te tāutanga hē te arahi ki ngā take pumau pēnei i te hē o te tūnga, te here, te pakaru wawe rānei. Hei karo i ēnei mahanga noa, he mea nui te mārama ki ngā taputapu me ngā tikanga matua mō te tāutanga tika.

### Ngā Utauta Matua mō te Tāuta i ngā Kiriata Pouaka o raro

1. **Ngā Utauta Ine**

Ko te ine tika te tūāpapa o te tāutanga angitu. He mea nui te rīpene ine kounga teitei, te rūri tika rānei hei manatoko i ngā ine o te pouaka me te kāpata. E taunakihia ana hoki te whakamahi i te tapawhā whakakotahi, te tapawhā kāmura rānei hei tirotiro i ngā koki tika, hei whakarite hoki kia tino ōrite te taha o mua o te pouaka me ngā mata o te kāpata.

2. **Ngā Wiri me ngā Mata Wiri**

Me whakamahi he wiri kore aho me ngā mata wiri e tika ana mō te rakau ngohengohe, te rakau mārō, te papa rakau rānei hei hanga i ngā kōhao ārahi me te whakau i ngā tīwiri. Ka ārai ngā kōhao ārahi i te pakaru o te rakau, ā, ka māmā ake te whakaurunga o ngā tīwiri. He pai hoki te whai mata wiri hei whakatō i ngā pane tīwiri, kia taea ai te noho rite ki te reti, ki te mata whakairi rānei.

3. **Ngā tīwiri me ngā tīwiri**

Ahakoa he māmā ake te mahi mā ngā taputapu hiko, he pai ake te whakamahi i te tīwiri ā-ringa mō ngā whakatikatika ngāwari. Whakamahia ngā tīwiri i tūtohutia e te kaihanga o ngā kiriata whakatō raro hei whakarite i te hototahitanga me te whakaiti i ngā raruraru whānui, whakawhāiti rānei i roto i te rakau.

4. **Ngā Āpiti**

He pai ngā rawhi hei pupuri i ngā wāhanga o te pouaka i te wā e tohua ana, e whakapūmau ana rānei i ngā kiriata i a koe e whakamau ana. Mā ēnei ka kore e neke te mea mahi, he mea tino nui tēnei ina mahi ana i ngā kāpata taipitopito.

5. **Ngā Utauta Tohu**

Mā te pene koi, te ine tohu, te awhi rānei ka taea te tohu tika i ngā pūwāhi keri me te whakatakotoranga o ngā kiriata. Kāore e taea te whakanui rawa i te hiranga o ngā tohu ma, kitea hoki ina mahi ana me ngā manawanui iti e hiahiatia ana i roto i te tāutanga kiriata pouaka.

6. **Taumata**

Mā te taumata mirumiru iti, mā te taumata taiaho rānei e whakamana kei te tino whakapae ngā kiriata tākai. Ahakoa he iti noa te pekanga ka raru pea te here, te hē rānei o te tūnga o ngā tākai i muri mai.

### Ngā Tikanga mō te Tāutanga Tika o te Kiriata Pouaka i raro i te Maunga

1. **Te Ine me te Whakamahere Tika**

Tīmata mā te ine i te whānui me te hohonu o roto o te kāpata, me te maumahara ki te āputa e hiahiatia ana e te kaihanga o te kiriata. Ko ngā kiriata tākai o raro ka tāutahia kia paku whakatōkia mai i ngā taha o te kāpata, ā, me tata ki te 1/2 inihi te āputa i runga i te tauira. Inehia hoki tō pouaka tākai kia mōhio ai ka uru pai ki roto i te kāpata ina tāutahia ngā kiriata.

2. **Whakamarokehia te kakahu i mua i te whakamau**

I mua i te whakapiringa tūturu i ngā kiriata, me whakamaroke. Whakanohoia te pouaka me ngā kiriata ki tōna tūranga tika, kaua he tīwiri hei manatoko i te tūnga tika me te nekehanga. Mā tēnei mahi ka kitea ngā hiahia whakatikatika i mua i te keri, i te pana rānei i ngā tīwiri.

3. **Tāutanga Taumata**

Whakamahia tō taumata mirumiru, taumata reera rānei hei whakarite kia tino whakapae tika ngā reera whakairi i ngā taha o te kāpata. Ahakoa he iti noa te whakatītaha o te whakairinga, ka taea e te pouaka te paheke tuwhera, te kati rānei i a ia anō, te here rānei i ētahi wāhi, ka whakararu i te mahi maeneene.

4. **Ngā Kōhao Pairati me te Whakanohonga Tīwiri**

Āta tohua ngā kōhao ārahi i runga i ngā kōhao tauira i runga i te reti. Whakatōkia ō kōhao ārahi kia taea ai e ngā pane tīwiri te noho ōrite, kia paku rānei te kōhao, kia kore ai e pokanoa ki te nekehanga o te pouaka. Whaia ngā rahi me te tūnga o ngā tīwiri kua tūtohutia e te kaihanga, nā te mea ko te pumau o te hanganga e whakawhirinaki ana ki te mau tonu ki ngā wāhi tika.

5. **Te Whakamau i ngā Kiriata ki te Pouaka me te Kāpata**

Tāutahia ngā reera reti o raro i te taha o te kāpata i te tuatahi, tirohia anō te taumata me te tūnga. Muri iho, tāpirihia ngā taputapu taha o te pouaka, pērā i ngā whāriki, ngā topenga rānei, me te whakarite kia tika te tūnga ki ngā wāhanga e mau ana i te kāpata. Ki te kore e tika te tūnga, ahakoa he torutoru mirimita te rahi, ka raru pea te mahi a te reti.

6. **Ngā Whakatikatika me te Huihuinga Whakamutunga**

He maha ngā wā ka taea te whakarerekē i ngā taha me ngā poutū o ngā retireti raro i te pouaka ina tāutahia. Whakamahia ēnei tīwiri whakarerekē hei whakatikatika i te teitei o te pouaka me te tūnga taha-ki-taha. He mea nui tēnei ngāwari hei whakatutuki i te ōrite o ngā mata o te pouaka me ngā āputa ōrite.

7. **Whakamātautau Auau**

I muri i te tāutanga, whakatuwheratia, ka katihia hoki ia pouaka kia maha ngā wā hei whakamātautau mō te maeneene, te here, te ātete rānei. Tirohia mēnā he āputa koretake kei mua o te pouaka, e tohu ana pea kei te hē te tūnga me whakatika anō.

### Ngā Tohutohu Tāpiri

- Mahihia me te rama e ranea ana kia kitea ai ngā tohu iti, kia tika ai hoki.

- Whakamahia he tauira, he taputapu rānei i whakaratohia e te kaihanga mēnā e wātea ana; ka tere ake te tāutanga kia ōrite, kia tika hoki.

- Kaua e whakakī rawa i ngā tīwiri, nā te mea ka piko, ka kino rānei ngā taputapu reti, ngā wāhanga pouaka rānei.

- Me whakarite kia tapawhā te pouaka pouaka, kia kore he piko, he takai rānei, i mua i te whakairinga i ngā kiriata.

Ko te tāutanga tika o ngā kiriata pouaka raro i te tuanui e whakawhirinaki ana ki te huinga o ngā inenga tika, ngā taputapu tika, me te huarahi taahiraa-i-te-taahiraa e whakanui ana i te tika me te whakarārangi. Mā te whakapau wā ki ēnei āhuatanga taketake ka hua ake he pouaka e reti ngāwari ana, e pupuri ana i ngā kawenga taumaha, ā, e mau tonu ana tōna ataahua mō ngā tau e haere ake nei.

- Ngā Tohutohu Whakatau Rapanga mō te Mahi Maeneene me te Pakari o te Kiriata

**Tohutohu Whakatau Rapanga mō te Mahi Paheke Maeneene, Pakari hoki**

I te wā e mahi ana me ngā kiriata pouaka raro-mau, ko te whakarite kia maeneene, kia roa hoki te mahi he mea nui ki te mahi me te makona o te kaiwhakamahi. Ko ēnei kiriata, e huna ana i raro i te pouaka kia ātaahua te āhua, ka whakarato i tētahi wheako pouaka maeneene, marino hoki. Heoi, pērā i ngā wāhanga mīhini katoa, ka pāngia pea rātou e ngā raruraru mahi e whakararuraru ana i te maeneene me te roa o te mahi. I roto i tēnei aratohu taipitopito, ka tūhuratia e mātou ngā tohutohu rapurongoā nui hei āwhina i a koe ki te pupuri me te arotau i ō kiriata pouaka raro-mau.

### Te Mārama ki te Āhua o ngā Kiriata Pouaka o raro

I mua i te ruku ki te rapurongoā, he mea āwhina kia mārama ki te mea e motuhake ai ngā kiriata whakakī raro i te pouaka. Kāore i rite ki ngā kiriata whakakī taha e piri ana ki ngā taha o te pouaka me te kāpata, ka piri ngā kiriata whakakī raro i raro i te pouaka, ā, kāore e kitea mai i waho. He pai ake te āhua o tēnei hoahoa, he marino ake te mahi, ā, ka taea te tautoko i ngā kawenga taumaha, engari me tāuta me te tiaki tika.

### Ngā Raru Noa me ō Rātou Take

1. **Kei te piri te pouaka, he uaua rānei ki te whakatuwhera/kati**

Ko te tikanga ka puta tēnei i te hē o te tūnga i te wā e tāuta ana, i ngā para rānei kua kohia i roto i te pūnaha reti.

2. **He mahi haruru, he mahi pākiki rānei**

He maha ngā wā ka puta mai i te kore hinu whakahinuhinu, i te paru rānei e pupū ake ana i runga i ngā ara reti.

3. **Kāore te pouaka e kati katoa, e tuwhera rānei**

Ko te nuinga o te wā nā te tawhito o ngā ārai, he reti kāore i te tika te tūnga, he tīwiri whakamau rānei e wewete ana.

4. **Te wiri o te pouaka, te nekehanga koretake rānei***

Nā te tāutanga hē, ngā kiriata pakaru, te kore rānei o te tautoko o te pouaka i puta ai.

---

### Ngā Tohutohu Whakatau Rapanga mō te Whakahaere Maeneene

#### 1. Tirohia me te Whakatikatika i te Whakaritenga

He mea nui te whakarite tika kia pai ai te mahi a ngā kiriata pouaka kei raro i te tuanui. Ki te kore ngā kiriata e tāutahia ki te teitei ōrite, ā, kia rite ki te teitei o tētahi ki tētahi, ka piri te pouaka. Mā te whakamahi i te rīpene ine me te tauine i te wā tāutanga ka āwhina, engari ki te puta he raruraru i muri mai:

- Tangohia te pouaka ka tirotirohia ngā pereti whakapiri i roto i te kāpata.

- Me whakarite kei te ōrite te nohoanga o ngā kiriata, ā, kua whiria kia mau, kāore he āputa.

- Whakatikatikahia ngā tīwiri whakapiri kia tino tika te whakarārangi o ngā reera.

- Kia tino tapawhā te pouaka; ka raru pea te reti mena ka piko ngā pouaka pouaka.

#### 2. Horoia, ā, Tangohia ngā Para

Ahakoa he iti ake te kitea o ngā paheke o raro i ngā paheke taha, ka taea tonu e ngā paheke te kohikohi i te puehu me ngā matūriki i roto i te wā. Hei pupuri i te nekehanga maeneene:

- Whakarohia rawatia te pouaka kia kitea ngā kiriata.

- Whakamahia he paraihe ngohengohe, he hau pēhia rānei hei tango i te puehu, i te paru rānei mai i ngā reera me ngā roera.

- Kaua e whakamahi i te wai nui rawa, i ngā whakarewa kaha rānei ka kino pea ngā wāhanga.

#### 3. Whakahinuhinuhia te Tikanga Paheke

He otinga whai hua te whakahinuhinu hei whakaiti i te waku me te haruru. Mō ngā kiriata tākai raro:

- Whakamahia he hinu whakahinuhinu he silicone, he hinu mīhini māmā rānei i hangaia mō ngā reti tākai.

- Tāpirihia kia iti noa ki ngā ara reti me ngā roera. Āta karohia te hinu matotoru, nā te mea ka kukume i te puehu.

- I muri i te whakahinuhinu, whakatuwheratia, katia hoki te pouaka kia maha ngā wā kia tohatoha ōrite te hinu whakahinuhinu.

#### 4. Tirohia me te Whakakapi i ngā Wāhanga Kua Pakaru, Kua Pakaru rānei

Ka taea e ngā topenga, ngā ārai, ngā roera rānei kua pakaru te whakakī tika i te pouaka, te paheke kore ōrite rānei.

- Tirohia ngā wāhanga o te kiriata mō ngā pakaru, ngā pakaru, ngā kakahu rānei.

- Whakamātauria ngā ārai kati-mārie mā te kati mārire i te pouaka; ki te katia rawatia, ki te kore rānei e mau, me whakakapi pea.

- Ka whakaratohia e ētahi kaihanga ngā wāhanga whakakapinga motuhake mō ā rātou kiriata pouaka raro.

#### 5. Whakakīkīhia ngā tīwiri wetekina

I ētahi wā ka wetekina ngā tīwiri whakamau i te wiri me te whakamahinga, ka nekeneke, ka hē rānei te tūnga.

- Tirohia ngā tīwiri katoa o te huihuinga reti me ngā pereti whakamau i ia wā.

- Whakamahia he tīwiri hei whakau kia mau rawa, engari kaua e whakau rawa, ka puta pea ngā kōhao o ngā tīwiri.

#### 6. Tirohia ngā Ahu me te Taumaha o te Pouaka Pouaka

He taumaha motuhake tō ngā kiriata pouaka kei raro i te maunga, ā, kua hangaia kia uru ki ētahi rahi o te pouaka.

- Kia mōhio kei neke atu te taumaha o te pouaka i ngā tūtohutanga, ka taumaha pea ngā kiriata.

- Mena he nui rawa, he iti rawa rānei te pouaka tākai, ka ārai pea i te toronga katoa o te reti, ka nui rawa rānei te waku.

---

### Te Whakapai Ake i te Pakari o ngā Kiriata Pouaka o raro

Hei whakaroa i te ora me te pupuri i te mahi maeneene:

- Kaua e katia rawatia ngā pouaka; mā te katinga mārire ka tiakina te pūnaha katinga mārire.

- Horoia, whakahinuhinuhia hoki ngā kiriata i ia 6 ki te 12 marama, i runga i te whakamahinga me te taiao.

- Kia tūpato i te wā e utaina ana ngā pouaka kia kore ai e taumaha rawa, e kore rānei e taurite te tohatoha taumaha.

Mā te whai i ēnei tohutohu rapurongoā, ka taea e ngā kaiwhakamahi te pārekareka ki te āhua ma me te mahi whai hua e whakaratohia ana e ngā kiriata pouaka raro, ka whakaitihia ngā raruraru tāutanga noa, ka whakanuia hoki te mahi a te pouaka mō ngā tau e haere ake nei.

- Ngā Mahi Ārai hei Ārai i ngā Raru Tāutanga ā Muri Ake Nei

### Ngā Mahi Ārai hei Ārai i ngā Raru Tāutanga ā Muri Mai me ngā Kiriata Pouaka Whakamau

I te wā e mahi ana me ngā kiriata pouaka raro-mau, he mea nui te whakarite kia maeneene, kia kore he raruraru te tāutanga kia tutuki ai te mahi pai me te roa o te wā o ngā pouaka. Ka tukuna e ngā kiriata pouaka raro-mau he tikanga huna, ātaahua e whakarei ake ana i te ataahua o ngā kāpata me te whakarato i te nekehanga maeneene me te pakari. Heoi, mā te tāutanga hē ka arahi pea ki ngā take noa pēnei i te he o te tūnga, te aukati, te nekehanga koretake o ngā pouaka, te kakahu wawe rānei. Mā ngā mahi ārai i mahia i te wā whakarite me te tāutanga ka tino whakaiti i ēnei raruraru, ka āwhina i te karo i ngā whakatikatika me ngā whakatikatika kore e tika ana a muri ake nei. Ka tūhuratia e tēnei tuhinga ngā rautaki ārai nui hei whai i te wā e tāuta ana i ngā kiriata pouaka raro-mau kia angitu ai, kia roa ai hoki te whakatūnga.

**1. Whakatairangahia ngā Ine me ngā Whakamahere Tika**

Ko tētahi o ngā tino take o ngā raruraru tāutanga me ngā kiriata pouaka raro ko ngā inenga hē. Me āta whiriwhiri ngā kiriata kia rite ki ngā rahi o te pouaka me te kāpata, tae atu ki te teitei, te whānui, te hohonu, me te taumaha e hiahiatia ana mō te pouaka. I mua i te tāutanga, me ine tika te pouaka pouaka me te roto o te kāpata mā te whakamahi i ngā taputapu kounga teitei pērā i ngā calipers mamati, i tētahi taputapu ine laser rānei. Whakaarohia ngā arai pērā i te paipa wai, ngā wehewehenga o roto o te kāpata, ngā āhua kōhao rerekē rānei ka pā ki te whakatakotoranga o te kiriata.

Mā te tuhi i tētahi mahere taipitopito me ngā inenga me ngā tūranga whakairinga ka āwhina i te tirohanga i te tukanga tāutanga, ā, ka whakaitihia hoki ngā hapa. Tirohia anō ngā inenga katoa i mua i te hoko i ngā kiriata, i te tīmatanga rānei o te tāutanga kia tika ai te hototahitanga me te taunga. Me tika te tūnga o ngā kiriata pouaka kei raro i te whakairinga ki te taha pouaka me te turanga kāpata kia pai ai te mahi.

**2. Kōwhiria te Momo me te Kounga Tika o ngā Kiriata Pouaka Whakamau**

Kāore i te ōrite te hanga o ngā kiriata tākai raro katoa. He mea nui te whiriwhiri i ngā kiriata kounga teitei e rite ana ki te kawenga me ngā tikanga whakamahinga e hiahiatia ana mō te tākai. He rerekē ngā kaha kawenga, ngā roa toronga, me ngā whakaritenga ātea taha mō ngā kiriata tākai raro. Mā te whiriwhiri i tētahi tauira iti te utu, kāore rānei i te tika, ka ngoikore pea te mahi, ka rahua rānei.

Whakaarohia ngā kiriata i hangaia e ngā waitohu rongonui me ngā arotake pai e tutuki ana i ngā paerewa ahumahi. He maha ngā wā he rauemi pai rawa atu ēnei kiriata, he roera poroporo-whana, me te hangarau tika mō te mahi maeneene, mārire. Mā te haumi ki ngā kiriata tika i te tīmatanga ka whakaiti i te tūponotanga o ngā raruraru whakarara, te totohu, te pakaru rānei o ngā taputapu i te wā e whakamahia ana.

**3. Whakaritea pai te Kāpata me te Pouaka**

Mā te whakarite tika i te pouaka me te pouaka kāpata ka taea te mau me te tika o ngā kiriata. Tirohia mēnā he ma, he tapawhā, ā, kāore he piko, he pakaru rānei o roto o te kāpata. Tangohia ngā taputapu tawhito, ngā paru rānei ka whakararuraru i te whakairinga.

Mō ngā kāpata ritenga, tirohia te tapawhā o te pouaka pouaka mā te whakamahi i te tapawhā kāmura. Ko ngā pouaka pouaka koretake, piko rānei tetahi o ngā tino take o te kore taunga o te reti me te nekehanga kore taurite. Mena e tika ana, whakakahangia ngā kokonga o te pouaka, whakatikatikahia rānei te hanganga o te pouaka i mua i te whakairinga o ngā reti.

Mā te oro mārire, te horoi rānei i ngā mata whakairi o te pouaka me te kāpata ka āwhina i ngā kiriata kia piri pai ake, kia tika hoki te tūnga. Āta karohia ngā toenga peita, wanihi rānei e ara ake ai ngā kiriata i ngā mata whakairi.

**4. Whāia tika ngā tohutohu a te kaihanga**

He tohutohu tāutanga motuhake kei ia momo me ia waitohu o ngā kiriata pouaka raro-mau, me mātua whai i ēnei tohutohu. Kei roto i ēnei aratohu ngā inenga tūnga, ngā rahi me ngā wāhi o ngā tīwiri, te whakatakotoranga o te kiriata, me ngā mahi whakatikatika.

Āta karohia te whakamatautauranga ki te hanga i ngā mea hou, ki te ine rānei i ngā mea "kanohi". Engari, whakamahia ngā tauira, ngā taputapu tāutanga rānei e tukuna ana e ngā kaihanga hei whakarite kia ōrite te whakanoho ki ngā pouaka maha. Mā te whakamahi i ngā tīwiri tika i tukuna, i tūtohutia rānei, ka ārai i te tango, te wetekina rānei i te roanga o te wā.

Kaua hoki e whakakī rawa i ngā tīwiri, nā te mea ka piko te reti, te rakau rānei o te pouaka. Mā te taipana tika ka taea e ngā tikanga reti te mahi maeneene me te mau tonu.

**5. Whakamahia ngā Utauta me ngā Tikanga Tika i te Wā Tāutanga**

Mā te whakamahi i ngā taputapu tika ka taea te tāuta tika me te whai hua o ngā kiriata tākai raro. Mā te whakamahi i te tapawhā whakakotahi, te rīpene ine, te wiri me ngā mata e tika ana, te tīwiri, me te pea he rawhi, he jig rānei, ka āwhina kia tika, kia ōrite te whakairinga o ngā wāhanga.

Hei karo i te hē o te tūnga, keria ngā kōhao tuatahi mō ngā tīwiri hei ārai i te pakaru o te rakau, me te pupuri i te tūnga tika. Whakapirihia ngā kiriata ki te wāhi tika mō tētahi wā poto hei tirotiro i te tūnga tika i mua i te hononga whakamutunga. Mā te taumata ka taea te whakaū kei te whakapae ngā kiriata hei ārai i te here i te wā e nekehia ana te pouaka.

Mā te whai wā i ia taahiraa, kaua e tere, ka whakaiti i ngā hapa tāutanga ka pā mai pea ngā raruraru mahi a meake nei.

**6. Tukua kia tika te whakawātea me te whakarerekē i muri i te tāutanga**

I muri i te tāpiri i ngā kiriata, kia tika te āputa huri noa i te pouaka kia maeneene ai te mahi. Āta karohia ngā hononga piri e mirimiri ai ki ngā pakitara o te kāpata, ka puta ai he karawarawa, he haruru, he piri rānei.

He maha ngā kiriata pouaka kei raro i te whakairinga ka taea te whakatikatika pai kia tino tika ai te tūnga i muri i te tāutanga. Whakamahia ēnei āhuatanga whakatikatika hei pokapū i te pouaka, kia ōrite ai te āputa puta noa i te whānuitanga o te nekehanga. Ka taea e tēnei mahi te whakapai ake i te rere o te pouaka me te roa o te ora.

Mā te tirotiro me te whakarerekē i ngā kiriata i ia wā ina hiahiatia, ka āraihia te kino e puta mai ana i te he o te tūnga.

---

Mā te whakatinana i ēnei mahi ārai i te wā e tāuta ana i ngā kiriata pouaka raro i te tuanui ka tino whakaiti i te tūponotanga o ngā raruraru tāutanga noa. Mai i te ine me te whiriwhiri hua me te āta whakarite ki te whakatinanatanga me te whakatikatika tika, mā te aro ki ngā taipitopito i te wā tāutanga ka hangaia he pūnaha pouaka pakari, maeneene hoki e whakarei ake ana i te mahi me te āhua o te kāpata mō ngā tau e haere ake nei.

Whakamutunga

Hei whakamutunga, ko te whakaoti rapanga tāutanga reti raro-maunga noa ko te aro ki ngā taipitopito, te whakamahi i ngā taputapu tika, me te mōhio ki ngā tikanga matua hei whakarite i ngā hua maeneene me te pumau. Neke atu i te 31 tau o te wheako i roto i te umanga, kua whakakoihia e tā mātou kamupene te tohungatanga ki te whakatau i ēnei wero me te whai hua, me te tuku otinga pono i ngā wā katoa. Ahakoa he kaiwhaiwhai DIY koe, he kaiwhakauru ngaio rānei, mā te mārama ki ēnei māramatanga ka taea e koe te penapena i tō wā, te ārai i ngā hapa utu nui, me te whakarite kia pai te mahi a ō reti raro-maunga mō ngā tau e haere ake nei. Whakawhirinaki ki tā mātou whakapau kaha mō ngā tekau tau ki te kounga me te tika, ka huri i ō wero tāutanga hei angitu maeneene.